تبلیغات
خلخال - تاریخچه خلخال مجموعه 2
دوشنبه 30 خرداد 1390

تاریخچه خلخال مجموعه 2

   نوشته شده توسط: admin administrator    نوع مطلب :دانستنی های شهر ،درباره شهر ،

تاریخ خلخال

( قسمت ششم )

ازسال 1200تا 1340هجری قمری

در زمان سلطنت افشاریه و خاندان زند و قاجار نیز خلخال مورد توجّه

وتاخت و تاز واقع شده چنانچه مؤلف جهانگشای نادری در بیان محاربه ی

پاشایان رومبا اشرف افغان مطلب دیگری نیز در مورد خلخال نوشته

است به این صورت كه اشرف احمد پاشا در سال سوم جلوس خود بعد

از قتل شاه سلطان حسین مجدّداً به همدان رفته وپیشنهاد مصالحه

می كند مبنی بر اینكه ولایت خوزستان و لرستان و زنجان و سلطانیه

وخلخال و اردبیل به دولت عثمانی و ولایت سمت شرقی عراق و

دارالمرز به افاغنه متعلّق باشد وبه موجب این عهد و پیمان جنگ خاتمه

یافته و هریك عازم جا و مقام خویش گردیدند .

در جای دیگر نوشته: نادر شاه تصمیم گرفت جهت دفع اشرار چندی در

دربند داغستان توقّف كند وتا دفع اشرار به جایی نرود و حكم كرد

محصّلانی تعیین شد كه از حد تفلیس تا خلخال واردبیل و تبریز از

خالصجات دیوانی و غیر غلّه جهت سیورسات غازیان با ارّاده ی‌ توپ

ودوّب حمل و نقل اردوی نادری نمایند .مؤلفین كتب گیتی گشا و

جانشینان كریم خان زند در اختلال اوضاع گیلان وشورش ذوالفقار خان

افشار نوشته اند :

چون ذوالفقار خان افشار طغیان نمود به قزوین مستولی و گیلان را نیز

خالی از صاحب دید بدان سوی شتافت و آنجا را بتصرّف خود در آورد .

وقتی علی مراد خان از كیفیّت احوال ذوالفقار خان با خبر شد وآگاهی

یافت از دار السلطنه ی اصفهان حركت وبعد از رو در رویی دو سپاه ،

ذوالفقار خان شكست خورده وبه طرف خمسه رهسپار شد . علی مراد

خان در تعقیب دشمن وارد زنجان گردید وسه روز در آنجا توقف نمود وبعد

راه خمسه در پیش گرفت و خان افشار در یكی از منازل مخفی گردید .

در دو فرسنگی شهر مزبور هدایت الله خان كه می خواست به جبران

مافات ، خدمتی نشان دهد به همراه برخی از اهالی زنجان بر آن شد تا

ذوالفقار خان را در مخفی گاهش دستگیر و تحویل علی مراد خان

نماید . خان افشار زمانی متوّجه این امر گردید كه خود را محصور

معاندین دید و لذا با دو سه تن از یاران خود راه فراری یافته به طرف

خلخال رفت . در حوالی خلخال افراد محمّد خان سعداوی حكمران

خلخال او را گرفته به نزد علیمراد خان كه در این وقت در زنجان می

زیست فرستادند و به امر وی به زندگی او خاتمه دادند . وهمین طور

نظر علی خان از رؤسای شاهسون اردبیل بود كه با ابراهیم خان

جوانشیر حكمران قره باغ نسبت قرابت داشت در سال 1193 ه. ق

لشكر بر سر رشت و گیلانات كشیده آن نواحی را عرصه ی قتل و غارت

خود قرار داد و خلخال وطارم را نیز از این بلیّه بی نصیب نگذاشت سپس

به اردبیل باز گشت .

در زمان فتحعلی شاه سفیری به اسم مسیو ژوبر از طرف ناپلئون اوّل

امپراطور فرانسه مأ موریّتی در دربار پادشاه قاجار پیدا كرده به ایران می

آید در ان زمان عباس میرزا نایب السلطنه و ولیعهد ایران بعلّت جنگهای

ایران و روس در ولایت اردبیل بود او درسفرنامه ی خود می نویسد : «

عبور من به تهران از تبریز بود ، شنیدم ولیعهد ایران در اردبیل است لذا

بدان شهر عزیمت كردم » .او بعد از ملاقات با عباس میرزا بعلت خوشی

هایی كه در اردبیل بر او گذشته و اقامت او را كه قبلاً فقط دو روز بود

طولانی تر كرده وچون در رساندن نامه ی ناپلئون به فتحعلی شاه تأخیر

زیادی احساس می شد از راه خلخال به تهران رفته است . ژوبر در جای

دیگر می نویسد : « راهی كه ما را از اردبیل به خلخال می بردند درازتر

ولی كمتردشوار بود . خنكی هوایی كه تنفس می كنیم ، دور نمای

زیبایی كه گاه به گاه از دیدار كوههایی كه در كرانه ی دریای خزر مشرف

اند این راه را مطبوع ترمی نماید.

در هریس و قنجیا ( گنجگاه ) جاهایی كه پیش از رسیدن به خلخال

باید از آنجا بگذریم از ما پذیرایی شایان كردند. نجیب خان كه در این

قلمرو فرماندهی میكرد یكی از فرمانبرداران و بستگان عباس میرزا بود.

او برای بزرگداشت شاهزاده آنچه را كه در خور احترام بود نسبت به ما

انجام داد.

شهر خلخال میان صخره ساخته شده ولیكن یك چشمه آب روان بسیار

زیبا به آن درّه خنكی می دهد و به سرزمین های پیرامونش خرّمی می

بخشد . با كمی فاصله از آنجا بقایای یك راه كه بی گفتگو خیلی كهن

است و آن را خوب نگهداری كرده اند به چشم می خورد كه شاید از

اكباتان به كشور مادها می رفته است این نام در زبان فارسی یعنی

انسان دلیر ونجیب.

بنابر نوشته الماثروالاثار ( چهل سال تاریخ ایران ) در دوره ی ناصرالدین

شاه قاجار از 59 نفر سرهنگان دارالسلطنه یكی فتح الله خان سرهنگ

خلخالی بود .و خلخال یكی ازولایاتی بود كه در این دوره اداره پست

تأسیس شده و مركب از یك نفر رئیس به نام « آقا علی» و یك نفر

فراش بود. و حكام ولایات نیز عبارت بودند از:


مظفرالدین میرزا نواب و صاحب اختیار آذربایجان

امیر نظام كار گزار آذربایجان نواب داراب میرزا حاكم خلخال

وكیل الملك حاكم اردبیل و مشکین شهر

میر لطفعلی خان حاكم طالش


بر طبق نوشته وقایع الغرور ( سفر نامه آذربایجان) در زمان ناصرالدین

شاه از اعیان و تجّار تبریز سه نفر خلخالی به نامهای آقا اسد خلخالی،

مشهدی ابوطالب و آقا ابراهیم خلخالی معروف و مشهور بودند.

خلخال در عهد قاجار مخصوصاً در زمان مظفرالدین شاه و قبل از او

دارای پادگان نظامی بود. در تاریخ 1297 ه.ق مظفرالدین میرزا ولیعهد

نامه ای از تبریز به ناصرالدین شاه كه در تهران بود نوشته و در این نامه

به سرباز خانه خلخال اشاره میكند كه قسمتهایی از آن چنین است:

« قربان آنچه به عقل من میرسد خوب است كه انشاءالله تعالی 20 روز

بعد از عید مقرر شود در چمن درشك اردویی تشكیل شود چهار پنج فوج

و چند ارّاده توپ و قدری سواره با یك نفر رئیس معتبر مثل اعتماد

السلطنه و محمد صادق خان امیر نظام و چند نفر صاحب منصب دیگر تا

مراجعت موكب همایونی سه چهار ماه در آنجا مشغول مشق باشند كه

اسباب آسودگی آن سر حدّات و نقاط خواهد بود ....

البته البته این از لوازم است و این چاره نخواهد بود و آن سر حدّات ‌را

نمی توان خالی گذاشت هر گاه خدای نخواسته یك دعوایی جزئی در

ایلات بشود تا من بخواهم از خلخال 200 نفر سرباز به اینجا بفرستم

آنچه باید بشود خواهد شد». دردوره ی مشروطه كه در اكثر شهرهای

ایران انقلاب و تحركاتی انجام می گرفت در خلخال نیز اقداماتی صورت

پذیرفته و حتی عده ای از مشاهیر این ولایت در تهران و تبریز نقش

مؤثری در این قیام داشتند از جمله در كتاب ایران در دوره قاجار آمده

كه :

در زمان محمد علی شاه و در جریان مشروطه در مقابل تحریكات و

مفسده جویی طرفداران رژیم، آزادی خواهـــان بر آن شدند كه یك مركز

سرّی از افراد ورزیده و برجسته و مورد اعتـماد بوجود آورند بدین ترتیب

كمیته ی انقلاب ملی بوجود آمد، اعضای آن 9 نفر بودند كه یكی از این

اعضا سیّد عبدالرحیم خلخالی بود. تصمیمات این مركز در تمام مراكز

علمی و انجمنهای سیاسی تهران و ولایات و در مجلس شورای ملی و

خارج ایران مؤثر بود.

در كتاب تاریخ تحولات سیاسی و روابط خارجی ایران نوشته : در دوران

سلطنت مظفرالدین شاه تعدادی انجمن مخفی تشكیل شد كه هدف

آنها كاستن قدرت سلطنت بود. در ذیحجه ی 1322 ه.ق انجمن مخفی

بنا به پیشنهاد آیت الله سیّد محمد طباطبایی با چهار چوب مذهبی

تشكیل شد . این انجمن نظامنامه ای داشته و اعضای آن را فدایی

می گفتند اعضای انجمن سوگند یاد كرده بودند كه در راه بدست آوردن

عدالتخانه تلاش كنند. بحثهای انجمن مخفی پیرامون نوع حكومت

جمهوری یا مشروطه هم می باشد ولی نقطه ی اصلی بحثها برقراری

عدالت بوده است.

از اعضای این انجمن یكی سید برهان خلخالی و دیگران ، ناظم الاسلام

كرمانی، مجد الاسلام كرمانی، شیخ محمد شیرازی ذو الریا ستین،

شیخ حسین علی ادیب بهبهانی،میرزاآقا اصفهانی بودند.

تاریخ خلخال

( قسمت هفتم )

دوران مشروطیت

خلخال یكی از شهرستانهایی است كه متأسفانه تا كنون از قلم مؤلفان تاریخ

مشروطیت ایران افتاده است . در حالی كه در دوران مشروطیت عدّه ای از خلخالی

ها در تهران و تبریز و رشت از افراد مؤثر در انقلاب مشروطیت محسوب می شدند .

از جمله می توان افراد ذیل را نام برد.

سید عبدالرحیم خلخالی

سیّد عبد الرحیم خلخالی مدیر دوّم روزنامه مساوات ، سیّد برهان قدس ، میرزا

مرتضی سلطان الواعظین خلخالی (مهجور ) ، سیّدابوالفتوح علوی خلخالی ،

سیّد خلیل خلخالی ملقّب به ركن الاسلام ، سیّد جلال خلخالی دبیر روز نامه ی

مساوات ، سیّد ابوالقاسم طلبه خلخالی و... .

در دوران مشروطیت در خلخال نیز مانند سایر شهر های بزرگ انجمن و جلسات

سرّی و علنی تشكیل می شد . آزادی خواهان و كسانی كه به مشروطه علاقه

داشتند در این جلسات و انجمنها شركت می كردند و به طور مرتب بادیگر شهرها

از جمله تهران و تبریز ورشت و اردبیل ارتباط داشتند . در این زمان عده ای از

خوانین واكراد با استفاده از ضعف دولت و حكومت شورش كرده وبه قتل و غارت

مشغول بودند واز طرف دیگر مأموران حكومتی آزادیخواهان را دستگیر و زندانی می

كردند.

كتاب تاریخ مشروطیت در این مورد می نویسد:

« در خلخال و طارم رشید الملك ( حاكم اردبیل ) ونصرة لشكر بنا به دستور

محرمانه ی مركز به حبس و كشتن هر كس كه نام مشروطه را می بردند قیام كرده

بودند و با خوانین و متنفّذین زنجان همدست شده دامنه ی فساد را تا حدود مركز

توسعه داده بودند ».

« در تاریخ 1325 چهار دهم محرم الحرام نظر به مقدمه ی انقلاب مشروطیت كه از

تهران از طرف علما و ملیّون شروع ودر تبریز و بعضی از ولایات آذربایجان و رشت

انجمن ملّی تأسیس و در كلیّه ی آنها علمای محل پیشوا و پیشقدم بودند . در

خلخال نیز آقا سیّد وهاب كه از متنفّذ ترین علمای وقت بود جماعت را در تالار

( حسینیه ) آقا سیّد جواد مرحوم جمع و راجع به تأسیس انجمن مذاكراتی عنوان

كردند .

پس از مذاكرات بسیار نسبت به انتخاب اعضای انجمن ملّی از هر طرف صدا ها

بلند و یكی یكی وجیه الملة ها را بشمردند و چند نفری را هم از طبقه‌ی علما و

تجّار درجه ی اوّل خود آقا به سیاست یا به قول معروف لحكمت پیشنهاد و به

عضویّت انتخاب شدند.

صورت اسامی منتخبین از این قرار است :

1- آقا سیّد علی

2- آقا سیّد شهاب

3- آقاسیّد باقر

4- ناصر دفتر

5- حاج قربانعلی تاجر

6- حاج تیمور تاجر

7- حاج سلیم تاجر

8- كربلایی محمد صادق تبریزی »

با وجود نا آرامی های بسیار در آنزمان درخلخال ، انجمن خلخال در رابطه با

مشروطیت فعال بود و كارهایی در این زمینه انجام می دادند .

خلاصه اوضاع اینگونه می گذشت و در اكثر دهات خلخال به تقلید مركز شهرستان ،

انجمن تأسیس و برای خود رتق و فتقی داشتند .

در مدتی كه خلخال بدون حكومت رسمی و تحت قیادت انجمن و ملیّون بسرمی

برد شاهزاده ظفرالسلطنه از طهران به حكومت گیلان آمد ونظر به اینكه در خلخال

علاقه و ملكی داشت وعلاوه فوج سربازدر تحت اداره ی او بود حكومت خلخال را نیز

ضمیمه و نصیر لشكرامیر تومان را كه ا ز جانب او رئیس فوج و سایر علاقجات بود

بحكومت خلخال منصوب نمود و كــلـّـاً به علت اینكه مشارالیه با اشخاصی كه

منتسب به استبداد یا مخالفت انجمن هستند مذبوط و خود نیز سالها در آنجا

ریاست و بعضاً هم حكومت كرده بود و هنوز یاد و هوای گذشته در او باقی بود ،

مردم از تصدیق حكومت او امتناع واو نیز كاری از پیش نبرده و در حالت سكوت می

بود و رفته رفته جماعت فدائیان كه از هر قبیل اشخاص مركب بود استقلالی یافته

ودر جزء و كلّ امور مداخله وتقریباً رشته را از دست وكلا گرفتند .

در این میان تنها ناصر دفتر بود كه تا اندازه ای از اهلّیت مقصد مطلع وسنگینی بار

را حس كرده ودر داخل انجمن به موافقت رئیس تجار ودر میان فدائیان به موافقت

مشهدی سراج اله ومشهدی ابراهیم بار گران این تكالیف را بدوش گرفته می

كشیدند و هر گونه عیبی از رفقای انجمن تولید یا مفسده ای از جماعت فداعیان

سر می زد یا خود دسیسه واسیر یكی از طرف مخالفین فراهم می شد به كمك

سه نفری كه نام برده شده به طور عاقلانه رفع و اصلاح می نمودند .




What makes you grow taller during puberty?
دوشنبه 30 مرداد 1396 12:47 ب.ظ
I'm gone to inform my little brother, that he should also pay
a visit this webpage on regular basis to obtain updated from newest news.
jorge lorenzo
چهارشنبه 18 مرداد 1396 03:59 ب.ظ
http://www.motogp.com
foot pain and numbness
جمعه 16 تیر 1396 04:01 ق.ظ
Wonderful blog! I found it while surfing around on Yahoo News.
Do you have any suggestions on how to get listed in Yahoo News?
I've been trying for a while but I never seem to get
there! Many thanks
spiffymiscellan61.jimdo.com
چهارشنبه 7 تیر 1396 08:23 ق.ظ
Excellent, what a weblog it is! This weblog presents
helpful data to us, keep it up.
std testing at home
یکشنبه 4 تیر 1396 11:16 ب.ظ
بسیار ریشه از خود نوشتن در حالی که صدایی دلنشین اصل آیا واقعا نشستن کاملا با من پس از برخی
از زمان. جایی در سراسر جملات شما موفق
به من مؤمن اما فقط برای کوتاه در
حالی که. من با این حال مشکل خود
را با فراز در منطق و شما خواهد را خوب به پر همه کسانی شکاف.
در این رویداد شما در واقع که می توانید انجام من را بدون شک تا پایان تحت تاثیر قرار داد.
Augusto de Arruda Botelho
دوشنبه 1 خرداد 1396 08:14 ب.ظ
Howdy would you mind letting me know which hosting company you're working with?
I've loaded your blog in 3 completely different web browsers
and I must say this blog loads a lot faster then most.
Can you suggest a good internet hosting provider at
a fair price? Cheers, I appreciate it!
Shari
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 12:48 ب.ظ
Very soon this web site will be famous among all blog users, due to it's good content
BHW
چهارشنبه 23 فروردین 1396 04:46 ب.ظ
Hi, i think that i saw you visited my weblog thus i came to “return the favor”.I am attempting to find things to improve my site!I suppose its ok to
use a few of your ideas!!
manicure
جمعه 18 فروردین 1396 03:52 ب.ظ
Heya i'm for the first time here. I came across this board and I find It truly useful & it
helped me out a lot. I hope to give something back and
aid others like you helped me.
manicure
دوشنبه 14 فروردین 1396 03:34 ق.ظ
Good post. I learn something new and challenging on blogs I stumbleupon on a
daily basis. It will always be helpful to read articles from
other authors and practice something from their web sites.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر